رهنمودهايي در مورد جشنواره الگوي تدريس برتر

نگارش طرح درس – اجراي جشنواره

    امروزه در دنيا هر گونه برنامه ريزي اصولي در مديريت آموزشي بر مبناي شناخت صحيح و منطقي شرايط و امكانات وتوانايي هاي موجود از يك سو و

ترسيم هدف هاي مشخص و قابل تحقق از سوي ديگر شكل مي گيرد و در رسيدن به وضع مطلوب آموزشي يكي از راههاي آن استفاده بهينه از تجارب و اندوخته هاي علمي ديگران و استفاده از آخرين يافته هاي علمي آن دانش مي باشد زيرا همواره تعالي و تكامل كه هدف والاي انسان ها بخصوص قشر فرهيخته جامعه بوده و مي باشد تحقق نمي يابد مگر با اقداماتي ، كه دراين راستا جشنواره هاي تدريس مي تواند يكي از بهترين اقدامات باشد زيرا ضمن در برداشتن اين هدف ، زمينه سازي مساعدي را در جهت بهبود كيفيت آموزشي جامعه ايجاد مي كند . همكاران فرهنگي هميشه اين پرسش را در ذهن خود داشته اند كه چگونه مي توان دراين جشنواره ها شركت نمود و ضمن كسب تجربيات جديد، كار خود را نيز محك زد.

    دراين راستا راهكارهايي از تجربيات يك همكار كه هم داوري جشنواره و هم تجربه شركت در اين جشنواره ها را به عهده داشته براي استفاده همكاران ارائه مي گردد:

1- طرح درس: براي تدريس خوب بايد طرح درس جامع و كاملي داشت، براي نوشتن يك طرح درس خوب بايد مراحل نوشتن طرح درس را بر طبق اصول جديد رعايت كرد كه آن شامل موارد زير مي باشد:

الف) سرفصل طرح درس: كه شامل موارد زير است.

ب) اهداف طرح درس : كه شامل اهداف كلي و اهداف رفتاري مي باشد كه اهداف كلي مي تواند در سه حيطه ي شناختي، عاطفي و رواني حركتي تنظيم شود كه بر اساس درس مورد نظر اهداف مشخص مي شود.

اهداف رفتاري: اهدافي راكه در پايان تدريس فراگير بايد بتواند به آن ها دست يابد و به طريق عملي ، شناختي و يا عاطفي در فراگير آن ها را جستجو كرد را گويند كه باز هم در حيطه هاي مختلف آموزشي قابل تنظيم است.

ج) روش تدريس: با توجه به اهداف تعيين شده براي درس مورد نظر بايد بررسي كرد و روش يا الگوي مناسبي را براي رسيدن به اهداف از پيش تعيين شده انتخاب كرد و بايد توجه داشت كه با كدام روش فعال آن تدريس بهتر صورت مي گيرد . مثلاً از روش استقرايي در زمينه دروسي كه مطالب آن قابل دسته بندي هستند مي توان بهره جست.

د) رسانه هاي آموزشي: بر اساس آن روشي كه براي تدريس به كار گرفته مي شود بايد وسايل مورد نياز را تهيه نمود مانند كارت هاي آموزشي، تابلو وايت برد، تخته سياه ، ماژيك ، ضبط صوت ، فيلم ويدئويي و ...

ح) مراحل اجراي تدريس:       

    الف: مهارت هاي قبل از تدريس كه خود شامل چند بخش مي شود:  

     ب: ارزشيابي آغازين ( تشخيصي)

     ج: آماده سازي

الف: فعاليت هاي مقدماتي : كه شامل سلام و احوالپرسي ، دقت در وضعيت جسمي و روحي و حضور و غياب و بررسي تكاليف ، بيان مناسبت روز و ... مي شود كه اصولاً 1 الي 2 دقيقه بيشتر طول نمي كشد.

ب: ارزشيابي آغازين (تشخيصي) : كه ضمن آگاهي دادن به معلم در زمينه ي نقطه آغاز تدريس مي تواند آمادگي كلاس را براي پذيرش مطالب جديد تعيين كند.

ج: آماده ساز ي: براي كاشت دانه بايد ابتدا زمين را آماده ساخت. براي پذيرفتن مطالب جديد هم بايد زمينه و انگيزه هايي را در فراگيران ايجاد نمود كه مي تواند اين كار به شكل هاي مختلفي صورت پذيرد مانند طرح يك سؤال:

2- مهارت هاي حين تدريس يا ارائه ي درس: كه در اين مرحله معلم فعاليتي را همراه با فراگيران انجام مي دهد و با انجام يك كار گروهي به سوي اهداف از پيش تعيين شده حركت نموده و پس از طي مراحلي البته بسته به روش يا الگويي كه به كار گرفته شده به آن اهداف دست مي يابد.

3- مهارت هاي پس از تدريس كه خود شامل سه بخش مي شود:

الف: جمع بندي و نتيجه گيري

ب: ارزشيابي تكويني

ج: تعيين تكليف

الف: جمع بندي و نتيجه گيري:در اين مرحله معلم با همراهي فراگيران و توسط خود آن ها به يك جمع بندي از مطالب تدريس شده دست مي يابد و در صورت ناقص بودن اطلاعات ، معلم خود آن را كامل مي نمايد.

ب: ارزشيابي تكويني: معلم براي اطمينان خاطر از اينكه آيا مطالب تدريس شده را فراگيران ياد گرفته اند يا نه ؟ دست به ارزشيابي زده كه مي تواند به صورت سؤال و جواب كتبي يا شفاهي يا انجام آزمايش و يا شكل هاي ديگر صورت پذيرد.

ج: تعيين تكليف: در پايان درس معلم براي دروني شدن مفاهيم و كاربرد آن ها در امور زندگي تكاليفي در زمينه هاي خلاقيتي ، بسطي، عمومي و به شيوه اي كه هم انفرادي و هم گروهي بتوانند انجام دهند در قالب و شكل هاي مختلف براي دانش آموزان تعيين مي كند و از آن ها مي خواهد كه طبق استعداد و توانائي هاي خود تكاليف را انجام دهند.

  مسائلي كه يك معلم بايد حين تدريس مد نظر داشته باشد.

• از بدو ورود خوشرو اما جدي و كوشا باشد.
• در توزيع صدا و نگاه و حضور خود در كنار فراگيران مساوات را رعايت كند.

از تشويق براي تحريك بيشتر دانش آموزان استفاده كند و بيشتر سعي نمايد تا از تشويق هاي غير مادي بهره جويد زيرا تشويق هاي مادي كم كم ارزش خود را از دست مي دهد و فراگيران را پر توقع مي سازد.

• بين مطالب تدريس شده و زندگي واقعي فراگيران ارتباط منطقي بر قرار سازد.
• از تجربيات قابل لمس و قبول دانش آموزان براي بهتر فهميدن دروس كمك بگيرد.
• صداي او متغير باشد و ساختار دستوري جملات را رعايت كند تا باعث جلب بيشتر فراگيران گردد.
• از كتاب درسي به عنوان يكي از بهترين وسيله هاي آموزشي استفاده كند و فراگيران را به استفاده هر چه بيشتر از آن تشويق نمايد.
• فراهم آوردن موقعيت مناسب جهت انديشيدن دانش آموزان و به كار انداختن قوه تفكر و خلاقيت در فراگيران بايد جزء مهم ترين اهداف باشد.
• به تفاوت هاي فردي فراگيران در امر آموزش توجه جدي داشته باشد.
• از وسايل كمك آموزشي مناسب در زمان مناسب استفاده نمايد نه آنكه مقدار زيادي وسايل كمك آموزشي به كلاس آورده ولي حتي فرصت نگاه كردن آن ها را هم به فراگيران ندهد.
• در كار خود ابداع و نوآوري داشته و سعي كند با روش هاي جديد هر چند ساده تدريس خود را به اجرا در آورد.
• مطالب خود را به روز نمايد و از لحاظ علمي و ادبي آن ها را در حد مطلوبي ارائه نمايد.
• زمينه هايي را جهت كشف اصول و مفاهيم و قواعد اصلي درس براي فراگيران فراهم نمايد نه آن كه آن ها را مستقيماً و به راحتي در اختيار آن ها قرار دهد.
• ارزشيابي تكويني او از اهداف رفتاري تعيين شده ي او سرچشمه گرفته باشد ، نه مسائل جزئي و پيش پا افتاده و بي ارزش.
• فراگيران را به تشكيل گروه ها و كارهاي مشاركتي تشويق نمايد واز دست گذاشتن روي افراد خاص مثل سرگروه يا نماينده خود داري نمايد.
• براي ايجاد انگيزه جهت ارائه ي درس جديد راهبردهاي مناسبي را كه مختصر و كوتاه و مفيد باشد به كار گيرد.
• مدل قرار گرفتن فراگيران در كلاس با اجراي روش تدريس هماهنگي داشته باشد.
• در ارائه تكليف استعداد و توانائي هاي كلاس را در نظر گرفته و ضمن ارائه تكاليفي كه باعث پرورش خلاقيت وعلاقه مندي بيشتر آنها به درس مي شود، تلاش كند تكاليف را در كلاس معين كند كه نه سطح دشواري آن پايين يا بسيار بالا باشد به طوري كه در حد توان فراگير باشد و روح پژوهش و تحقيق را در فراگيران پرورش دهد.
• كلاس او بايد داراي نظم و انضباط مناسبي باشد و سعي نمايد كه نه كلاس آن چنان خشك و خسته كننده باشد و نه در اثر بي نظمي دچار هرج ومرج شود.
• سعي در تقويت مهارت هاي اجتماعي فراگيران نمايد و تلاش كند با گوش دادن به صحبت هاي فراگيران وهمفكري آن ها زمينه تعامل اجتماعي را در آن ها به وجود آورد.
• در جهت شادابي و طراوت كلاس درس ضمن به كارگيري روش هاي فعال كه جذاب و دلچسب باشد سعي در بر نشاط نمودن كلاس به وسيله بيان قصه ها و پند ها و اشعار و ... بنمايد.
• معلم بايد ظاهري آراسته و مرتب داشته باشد وآن چنان رفتار كند كه الگوي مناسبي براي فراگير باشد.
• براي پرورش و تربيت ديني و اجتماعي فراگيران به بيان مناسب ها و موقعيت هاي خاص تاريخ جامعه پرداخته و آن را در حد امكان به درس مربوطه ربط داده واهميت آن موضوع را گوشزد نمايد.
• در پاسخ به سؤالات فراگيران صبور و بردبار باشد و به طور عادلانه به سؤالات آن ها پاسخ گويد تا حس كنجكاوي و پرسشگري آنان را تقويت نمايد.

به اميد موفقيت تمامي همكاران